Байқоңыров Өмірхан Аймағамбетұлы

Өмірхан Аймағамбетұлы Байқоңыров 1912 жылғы 14 қыркүйекте Ұлытау ауданының Сөмке ауылында дүниеге келген. Балалық шағы мен еңбек жолының алғашқы кезеңі Қазақстандағы түсті металлургияның қалыптасу орталықтарының бірі — Қарсақпаймен байланысты.

Еңбек жолын Қарсақпай мыс қорыту зауытының құрылысында бастаған. 1931–1932 жылдары фабрика-зауыт училищесінде оқып, бұрғылау шебері мамандығын алған. Қаныш Сәтбаевпен кездесу оның геология мен тау-кен ісіне қызығушылығын айқындады.

Өндірістегі жұмысын оқуымен ұштастырды. Сәтбаевтың ұсынысымен Алматыда білімін жалғастырып, Қазақ тау-кен металлургия институтына түсті. 1940 жылы «Пайдалы қазбалар кен орындарын игеру» мамандығы бойынша бітірді.

Институттан кейін Жезқазғанға оралды. Ауысым шебері, шахта бастығы және шахта басқармасының басшысы болып еңбек етті. Өндірістік тәжірибесі ғылыми зерттеулері мен тау-кен инженерлерін даярлау ұстанымының негізіне айналды.

1952 жылы Қазақ тау-кен металлургия институтын басқарды. Оның басшылығы кезінде инженерлік білім мен ғылыми зерттеулер дамыды. 1960 жылы институт политехникалық институт болып қайта құрылды.

1962 жылы Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі болып сайланды. 1964 жылдан өмірінің соңына дейін Қазақ политехникалық институтында кен орындарын игеру технологиясы және кешенді механикаландыру кафедрасын басқарды.

Ғылыми қызметін кен орындарын жерасты және ашық әдіспен игеруді жетілдіруге арнады. Теориялық зерттеулерді өндіріс міндеттерімен байланыстырып, тиімді өндіру әдістерін таңдауға ерекше көңіл бөлді.

Байқоңыров ғылыми мектеп қалыптастырып, 60-тан астам техника ғылымдарының кандидаты мен 10 докторын даярлады. Ғылыми мұрасында 300-ден астам еңбек және 30 өнертабыс бар. Ғалымның еңбектері Қазақстанда және шетелде танылды.

Академиктің есімі Жезқазған университетіне, тау-кен институтына және бірнеше қаланың көшелеріне берілген. Университет оның ғылымға, білімге және өңір дамуына қосқан үлесін құрметпен сақтайды.